Τι βλέπω;

Ερχόμενοι στη Θεσσαλονίκη με το τρένο, βλέπουμε την περιοχή των Λαχανόκηπων και το βλέμμα τραβάει αυτό το μεγάλο συγκρότημα κατοικιών με τα πολύχρωμα μπαλκόνια. Η δυτική είσοδος της πόλης, φημισμένη για τη βιοτεχνική, μεταποιητική και εμπορική της δραστηριότητα, τις τελευταίες δεκαετίες βρίσκεται σε φάση μετασχηματισμού, καθώς αναπτύσσεται το real estate, ξενοδοχεία, κτίρια γραφείων και εμπορικά κέντρα. Μεγάλες κατασκευαστικές εταιρείες ανέλαβαν την ανέγερση συγκροτημάτων κατοικιών και των υπαίθριων χώρων τους. Στο συγκεκριμένο συγκρότημα βλέπουμε επταώροφες πολυκατοικίες να αναπτύσσονται περιμετρικά του οικοπέδου, στο εσωτερικό του οποίου υπάρχουν δύο χαμηλότεροι πύργοι. Οι προσόψεις των πολυκατοικιών είναι παρόμοιες, τονίζοντας έτσι την ενιαία αρχιτεκτονική ταυτότητα του συγκροτήματος, με κυριότερο χαρακτηριστικό το χρωματικό «παιχνίδι» των διαφανών επιφανειών -αντί κιγκλιδωμάτων- στα μπαλκόνια. Το οικόπεδο έχει συνολικό εμβαδόν 12.285τ.μ., τα 436 διαμερίσματα (τριών τύπων από 55 έως 95τμ) έχουν συνολικό εμβαδόν 27.880τμ και οι βοηθητικοί χώροι (κλειστοί χώροι στάθμευσης και αποθήκες) άλλα 3.360τμ.

Τι δε βλέπω;

Το project της ανέγερσης αυτών των κατοικιών και των υπαίθριων χώρων τους ανέλαβε ένας από τους μεγαλύτερους κατασκευαστικούς ομίλους της χώρας και απευθύνεται περισσότερο σε παλιννοστούντες από την πρώην ΕΣΣΔ. Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε ανησυχία σε αρχιτέκτονες και κοινωνιολόγους για πιθανές συνθήκες κοινωνικής απομόνωσης αυτών των ανθρώπων. Το project ήταν ένα παράδειγμα συνεργασίας δημοσίου και ιδιωτικού τομέα. Η παράκαμψη της νομοθεσίας προς όφελος του ομίλου και με την έγκριση του δήμου και η αγορά με ευνοϊκά δάνεια από το κράτος στους παλιννοστούντες, έδωσε τη δυνατότητα για ταχύτερη στέγαση, αλλά και πιο εύκολο και εγγυημένο κέρδος για τον κατασκευαστή. Αντίθετα, ο Οργανισμός Εργατικής Κατοικίας δεν καταφέρνει το ίδιο, συχνά ούτε να αξιοποιήσει τις εκτάσεις που του ανήκουν, καθώς δεν έχει τις ίδιες διευκολύνσεις από το κράτος και το δήμο. Η εγγύτητα της περιοχής της Μενεμένης με άλλες βιοτεχνικές και βιομηχανικές περιοχές, προσέλκυσε χαμηλά οικονομικά εισοδήματα. Ο μετασχηματισμός της περιοχής δεν γίνεται με το συνηθισμένο αστικό εξευγενισμό (gentrification), αλλά με κριτήριο την ικανότητα της αγοράς. Έτσι, η πόλη χωρίζεται σε ανάλογες ζώνες και η αρχιτεκτονική/ πολεοδομία ακολουθεί της επιταγές της αγοράς. Παρόλα αυτά, 5 χρόνια μετά την ολοκλήρωση του συγκροτήματος, η αγορά διαμερισμάτων έφτασε μετά βίας το 70%, συνεπώς η επένδυση δεν απέδωσε τα αναμενόμενα. Αυτού του είδους παρεμβάσεις στον αστικό χώρο από μεγάλους ομίλους έχουν και ισχυρότερες επιπτώσεις σε αυτόν, καθώς οι μεταβολές είναι μεγαλύτερης κλίμακας και πιο βίαιες σε σύγκριση με τις κατασκευές μεμονωμένων πολυκατοικιών σε κάποιο οικόπεδο της πόλης. Επακόλουθα, ο αρχιτεκτονικός σχεδιασμός τέτοιας κλίμακας έργων έχει μεγαλύτερη βαρύτητα, καθώς αυτός καθορίζει τις αντίστοιχες κοινωνικές επιπτώσεις για τον πληθυσμό που διαμένει. Εδώ λοιπόν, έχουμε ένα παράδειγμα σχεδιασμού κατοικιών με ενδιαφέροντες ανοιχτούς κοινόχρηστους χώρους, χωρίς όμως η περιοχή να είναι πλαισιωμένη από κοινωφελείς παροχές και με δύσκολη πρόσβαση στο κέντρο της πόλης, στοιχεία αρκετά για να παραχθούν συνθήκες κοινωνικής απομόνωσης.

Πληροφορίες

• Διεύθυνση: Μουτάφη

Βιβλιογραφία