Τι βλέπω;

Είναι ένα από τα σημαντικότερα εκπαιδευτικά ιδρύματα της χώρας και από τα πιο σημαντικά διεθνώς. Όταν ιδρύθηκε, είχε 5 σχολές, ενώ σήμερα έχει 11 (Θετικών Επιστημών, Πολυτεχνική Σχολή, Επιστημών Υγείας, Φιλοσοφική, Νομική, Γεωπονίας- Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος, Παιδαγωγική, Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού, Καλών Τεχνών, Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών και Θεολογική), 41 τμήματα, περίπου 95.000 φοιτητές και περίπου 4.500 διδακτικό, ερευνητικό και διοικητικό προσωπικό. Η πανεπιστημιούπολη καταλαμβάνει μια έκταση περίπου 430 στρεμμάτων. Πρώτο κτίριο του Α.Π.Θ. ήταν αυτό της παλαιάς Φιλοσοφικής, ενώ τα υπόλοιπα αποτελούν στην πλειοψηφία τους σημαντικά δείγματα της μεταπολεμικής αρχιτεκτονικής, με βασικό εμπνευστή και εισηγητή του μοντέρνου κινήματος στην πόλη τον αρχιτέκτονα και καθηγητή Πάτροκλο Καραντινό, ο οποίος σχεδίασε αρκετά από τα κτίρια του πανεπιστημίου κατά τη δεκαετία του 1950. Η κριτική που ασκήθηκε στον Καραντινό αφορούσε κυρίως τα κτίρια της Φυσικομαθηματικής Σχολής και του Αστεροσκοπείου, καθώς ο σχεδιασμός τους παρέπεμπε περισσότερο σε προπολεμικές φόρμες, σε μια εποχή που ο μπρουταλισμός στην Ευρώπη άκμαζε και ως εκ τούτου, ο σχεδιασμός θύμιζε αναχρονισμό. Το τελικό σχέδιο της πανεπιστημιούπολης προέκυψε πολλά χρόνια μετά την ίδρυσή του πανεπιστημίου και προηγουμένως είχαν απορριφθεί σχέδια πολλών σημαντικών αρχιτεκτόνων- πολεοδόμων. Τα θετικότερα στοιχεία αυτού του σχεδίου είναι η δυνατότητα συνύπαρξης διαφορετικών αρχιτεκτονικών τάσεων και η περιμετρική διάταξη των κτιρίων, η οποία επιτρέπει την αδιατάρακτη παρουσία κεντρικού πρασίνου. Οι κατοπινές παρεμβάσεις (επόμενες δεκαετίες) επηρέασαν αρνητικά το σχεδιασμό αυτόν και τις αρχικές προθέσεις του.  Τέλος, εκτός από τα κτίρια των σχολών, ο επισκέπτης έρχεται σε επαφή με αρχαιότητες και μουσειακούς χώρους.

Τι δε βλέπω;

Η ίδρυση ενός πανεπιστημίου στη Θεσσαλονίκη αποτέλεσε όραμα του Ελευθερίου Βενιζέλου, ώστε να υπάρχει ένα μεγάλου βεληνεκούς εκπαιδευτικό ίδρυμα στη βόρεια Ελλάδα, η οποία είχε μόλις προσαρτηθεί στο ελληνικό κράτος. Αυτό, ωστόσο, πραγματοποιήθηκε χρόνια μετά. Η πανεπιστημιούπολη κατασκευάστηκε στο κέντρο της πόλης, πάνω σε πρώην εβραϊκό νεκροταφείο. Ήταν το μεγαλύτερο εβραϊκό νεκροταφείο της Ευρώπης, με 350.000 τάφους και καταστράφηκε με μανία από τους Ναζί και τους Έλληνες συνεργάτες τους. Κατά την Κατοχή και ειδικότερα από το 1941 και μετά, το πανεπιστήμιο υπήρξε κέντρο οργάνωσης και στρατολόγησης της Εθνικής Αντίστασης. Η κεντρικότητα του πανεπιστημίου παίζει ακόμα και σήμερα σημαίνοντα ρόλο στη ζωή του κέντρου της πόλης, την εμπορική του δραστηριότητα και τη μη “διάσπαση” μιας πόλης, η οποία  επεκτείνεται άναρχα δυτικά και ανατολικά, αφήνοντας το κέντρο ως έναν “συνδετικό κρίκο” μεταξύ δυτικών και ανατολικών συνοικιών. Υπάρχουν όμως και εγκαταστάσεις εκτός πανεπιστημιούπολης. Το Α.Π.Θ. έχει συμπεριληφθεί αρκετές φορές στο Τop 500 World Universities και στα σημαντικότερα της Ευρώπης. Διεθνώς γνωστή είναι επίσης η επιστημονική δραστηριότητα του Κεντρικού Σεισμολογικού Σταθμού του Πανεπιστημίου. Επιπλέον, το πανεπιστήμιο διαθέτει 16 χώρους μουσείων, αρχείων και συλλογών, πληθώρα γκράφιτι -συχνά με πολιτικό νόημα- και εδώ πραγματοποιούνται επίσης πολλές μουσικές εκδηλώσεις. Ιστορική είναι και η αντιδικτατορική του δράση. Στις 17 Νοεμβρίου 1973,και παράλληλα με τα γεγονότα στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο της Αθήνας, φοιτητές και καθηγητές κατέλαβαν την Πολυτεχνική Σχολή, μεταδίδοντας συνθήματα κατά της χούντας. Τελικά ο χώρος εκκενώθηκε με την απειλή τανκς και τον άγριο ξυλοδαρμό φοιτητών και καθηγητών. Σήμερα, αποτελεί ακόμα χώρο κοινωνικών και πολιτικών συζητήσεων και ποικιλόμορφων δράσεων, συχνά ανοιχτά συγκρουσιακών με το κράτος.

Πληροφορίες

• Διεύθυνση: Πανεπιστημιούπολη
• TK : 54124

Βιβλιογραφία