Τι βλέπω;

Ο ανδριάντας του Κωνσταντίνου Καραμανλή φιλοτεχνήθηκε από τον Τζανουλίνο Πραξιτέλη και οι λιτές γραμμές δεν προσδίδουν δωρικότητα, αλλά έλλειψη πλαστικότητας. Ανήκει στην κατηγορία της μνημειακής γλυπτικής, χωρίς όμως να εισάγει κάτι νέο ή να αναπλαισιώνει παλαιότερες καλλιτεχνικές φόρμες. Ο Καραμανλής απεικονίζεται στηριζόμενος σε ένα μαρμάρινο όγκο, μία τεχνική για την καλύτερη στατικότητα του γλυπτού, εξαιτίας του μεγέθους του.

Τι δε βλέπω;

Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής (1907- 1998) υπήρξε βουλευτής από το 1935, πρωθυπουργός επί 13 χρόνια και δύο φορές Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Είναι μια πολιτική προσωπικότητα ταυτισμένη με τη μεταπολίτευση και την ένταξη της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ακμή της πολιτικής του πορείας ξεκίνησε το 1955, όταν διαδέχτηκε στην πρωθυπουργία τον Αλέξανδρο Παπάγο, λόγω θανάτου. Ήταν ευνοούμενος των ανακτόρων, καθώς τον θεωρούσαν δημοφιλή, ικανό και ενωτικό, σε μια μετεμφυλιακή Ελλάδα που είχε το βλέμμα στις ΗΠΑ και στους δεσμούς που είχαν ήδη αρχίσει να αναπτύσσονται μεταξύ των δύο χωρών. Ο βασιλιάς Παύλος τού ανέθεσε το σχηματισμό κυβέρνησης πριν το κόμμα του (Ελληνικός Συναγερμός) προλάβει να εκλέξει πρόεδρο, μία μεθόδευση που εξαγρίωσε την αντιπολίτευση και μέλη του κυβερνώντος κόμματος, αν και αργότερα, ο Καραμανλής εξελέγη πρόεδρος και έλαβε τη δεδηλωμένη. Στο ξεκίνημα της πρωθυπουργίας του είχε να αντιμετωπίσει οξύτατα προβλήματα, όπως το Κυπριακό και τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Κατά τις επόμενες θητείες, η διακυβέρνησή του όδευε προς το αυταρχικότερον, με συστηματικές διώξεις αριστερών, ανάμεσα στους οποίους ήταν και ο Μανώλης Γλέζος. Υπήρξε υπεύθυνος για πολλά περιστατικά εκλογικής βίας, της άτυπης σύστασης παρακρατικών οργανώσεων και τη θεσμική σύσταση της Γενικής Διεύθυνσης Εθνικής Ασφάλειας, η οποία στοχοποιούσε και δίωκε αριστερούς και κομμουνιστές, γεγονός που επανέφερε ένα εμφυλιακό κλίμα, ακραία πόλωση, κοινωνικές αναταραχές και –πλέον- τη δυσαρέσκεια των ανακτόρων. Κατόπιν όλων αυτών, εξαναγκάστηκε σε παραίτηση και έφυγε από την Ελλάδα. Με την πολιτική κρίση του 1967, για την οποία τα ανάκτορα είχαν την κύρια ευθύνη, η επιλογή του Καραμανλή στην πρωθυπουργία, στο πλαίσιο κυβέρνησης συνεργασίας, ίσως να ήταν μία λύση, η οποία όμως δεν προχώρησε, γεγονός που εν πολλοίς οδήγησε στη χούντα των συνταγματαρχών. Με την πτώση της δικτατορίας, ανέλαβε πρωθυπουργός σε κυβέρνηση εθνικής ενότητας. Ίδρυσε το κόμμα της Νέας Δημοκρατίας και υπήρξε από τους θεμελιωτές της πολιτικής αναβάπτισης της δεξιάς, δηλαδή από αυτήν της εθνικοφροσύνης, σε αυτήν του εξωστρεφούς ευρωπαϊκού φιλελευθερισμού. Παράλληλα, συνέβαλε στη άμβλυνση της μετεμφυλιακής ρητορικής κατά της αριστεράς και του κομμουνισμού και νομιμοποίησε το ΚΚΕ, σε μια περίοδο, ωστόσο, που η αριστερά δεν αποτελούσε πολιτική «απειλή» για τη δεξιά. Στη σύγχρονη ιστορία έχει μείνει η χαρακτηριστική του φράση «ανήκομεν εις την Δύσην», ξεκαθαρίζοντας τον αταλάντευτο προσανατολισμό της Ελλάδας στο ΝΑΤΟ και την Ε.Ε. Μαζί με πολιτικές δυνάμεις άλλων ιδεολογικών χώρων, συνέβαλε στη μεταδικτατορική επανεκκίνηση της χώρας, η οποία είχε πλέον νέο πολίτευμα (προεδρευομένη δημοκρατία) μετά την κατάργηση της βασιλευομένης δημοκρατίας και την πολιτική περιθωριοποίηση των στρατιωτικών δυνάμεων. Σύμφωνα με κάποιους ιστορικούς και πολιτικούς αναλυτές, η μεταδικτατορική εκλογή Καραμανλή πιθανόν απέτρεψε ενδεχόμενο νέου εμφυλίου, χωρίς ωστόσο αυτή η υπόθεση να τεκμαίρεται επαρκώς. Επιπλέον, ο Καραμανλής, ήδη από τη δεκαετία του 1950, είχε ταυτιστεί με την «αντιπαροχή», η οποία από τη μία προκάλεσε το φαινόμενο της σχεδόν άναρχης δόμησης στις ελληνικές πόλεις, αλλά ταυτόχρονα έλυσε σοβαρά στεγαστικά προβλήματα και ευνόησε την ανοδική κοινωνική κινητικότητα των λαϊκότερων στρωμάτων. Ο Καραμανλής θεωρείται πολιτικός ευεργέτης στη Θεσσαλονίκη, καθώς επί των ημερών του επεκτάθηκε η ΔΕΘ, η Παραλία και η Νέα Παραλία και στη θέση του παλαιού εβραϊκού νεκροταφείου, το οποίο κατέστρεψαν ολοκληρωτικά οι Ναζί, κατασκευάστηκε η πανεπιστημιούπολη του ΑΠΘ. Είχε κυκλοφορήσει έντονα μάλιστα, ότι ο Καραμανλής υπήρξε συνεργάτης των Ναζί, χωρίς ωστόσο αυτές οι κατηγορίες να έχουν βασιστεί σε επαρκή ιστορικά τεκμήρια.

Πληροφορίες

• Διεύθυνση: Παραλία

Βιβλιογραφία