Τι βλέπω;

Το Ολυμπιακό Στάδιο της Αθήνας είναι πανέτοιμο για την πιο μεγάλη αθλητική γιορτή. Το «τολμηρό» σκηνικό, πάνω στο οποίο θα διαδραματιστεί το καλλιτεχνικό πρόγραμμα της τελετής, είναι μια τεχνητή λίμνη που χρειάστηκε πολλές ώρες για να γεμίσει με νερό. Η αντίστροφη μέτρηση ξεκινάει με έναν κοινό ήχο για όλη την ανθρωπότητα, το χτύπο της καρδιάς. Στο στάδιο εισέρχονται οι τυμπανιστές κρούοντας τα τύμπανα στο ρυθμό της καρδιάς. Η πρωθιέρεια της ολυμπιακής φλόγας Θάλεια Προκοπίου καλωσορίζει τους πολίτες του κόσμου στη γιορτή της Αθήνας και σκορπίζει ρίγη συγκίνησης με τις φράσεις «Ολυμπιακοί Αγώνες, καλώς ήρθατε σπίτι σας, καλώς ήρθατε στην Ελλάδα».

Η τελετή ξεκινάει με το «Ζεϊμπέκικο του Δία» του Σταύρου Ξαρχάκου, σε έναν ρυθμό που αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της νεότερης ελληνικής μουσικής παράδοσης και συμβολίζει την ένωση του πνεύματος με το σώμα και του Θείου με την ύλη. Ο τυμπανιστής του αρχαίου σταδίου στην Αρχαία Ολυμπία, γενέτειρα των αρχαίων αγώνων, «συνομιλεί» με τον τυμπανιστή του σταδίου της Αθήνας στο ρυθμό της καρδιάς, όταν αυτή αρχίζει να χτυπάει έντονα. Στην κορύφωση αυτών των χτύπων, η φλόγα από το αρχαίο στάδιο της Ολυμπίας έρχεται στην Αθήνα, πέφτει μέσα στο νερό και ανάβει τους πέντε ολυμπιακούς κύκλους, σύμβολο των 5 ηπείρων και του ολυμπισμού.

Στη συνέχεια, ένα μικρό αγόρι πλέει στο νερό μέσα σε μια χάρτινη βαρκούλα, συμβολίζοντας τη μακραίωνη ναυτική παράδοση των Ελλήνων. Παράλληλα, η μπάντα του Πολεμικού Ναυτικού συνοδεύει μουσικά το μικρό αγόρι, υπό τις μελωδίες του βραβευμένου με Όσκαρ συνθέτη Μάνου Χατζηδάκι. Ακολουθεί η έπαρση της ελληνικής σημαίας και η acapella ανάκρουση του εθνικού ύμνου της Ελλάδας από ανδρική χορωδία.

Το δεύτερο μέρος του καλλιτεχνικού τμήματος της τελετής ξεκινάει με την ηθοποιό Λυδία Κονιόρδου να κρατάει ένα μαρμάρινο κεφάλι αγάλματος, ενώ ταυτόχρονα η πρωθιέρεια απαγγέλει στίχους του βραβευμένου με Νόμπελ ποιητή, Γιώργου Σεφέρη. Ένας κένταυρος, μυθικό σύμβολο της σύγκρουσης του ανθρώπινου πολιτισμού με τη ζωώδη φύση του ανθρώπου, ρίχνει το δόρυ του στο κέντρο του σταδίου και μέσα από το νερό αναδύεται μία από τις πρώτες μορφές υψηλής τέχνης και ηλικίας 5000 ετών, το κυκλαδικό εδώλιο. Πάνω σε αυτό, προβάλλονται στοχασμοί και επιτεύγματα των αρχαίων φιλοσόφων, οι οποίο καθόρισαν σε μεγάλο βαθμό την παγκόσμια σκέψη. Έπειτα, το εδώλιο σπάει, και μέσα από αυτό, αναδύεται ο κούρος της αρχαϊκής εποχής, μια ριζοσπαστική εποχή κατά την οποία τα αγάλματα απέκτησαν κίνηση. Με τη διάσπαση και του κούρου, αναδύεται η ακμή της τέχνης, αυτή της κλασικής εποχής, κατά την οποία αποδίδεται τέλεια η ανθρώπινη μορφή, η κίνηση, τα συναισθήματα και τα πάθη. Με τη διάσπαση και αυτού του γλυπτού, όλα τα κομμάτια ίπτανται μέσα στο στάδιο σαν ουράνια σώματα στο διάστημα, εκεί δηλαδή από όπου προερχόμαστε και εκεί που ο άνθρωπος πάντα αναζητούσε απαντήσεις. Έτσι, από τη μεταφυσική και το μύθο, ο άνθρωπος περνάει στη λογική και την επιστήμη, όπως συμβολίζεται από έναν περιστρεφόμενο κύβο στο κέντρο του σταδίου, πάνω στον οποίο περπατάει. Τα αιωρούμενα σώματα παίρνουν κάθετη στάση και γίνονται καμβάδες εικόνων της διαφορετικότητας και της πολυσχιδούς φύσης του ανθρώπου. Τέλος, με τη μουσική κορύφωση και τη λήξη των προβολών, τα αιωρούμενα μέλη προσγειώνονται άτακτα στο νερό, όπως ακριβώς είναι και τα νησιά του Αιγαίου.

Το τρίτο μέρος του καλλιτεχνικού τμήματος έχει ως κεντρικό πρωταγωνιστή τον Έρωτα. Ο Έρωτας είναι η κινητήριος δύναμη για τα πάντα. Οι Έλληνες ήταν οι πρώτοι που προσωποποίησαν τον έρωτα και στην πορεία της ανθρώπινης ιστορίας πάει προς την αντίθετη κατεύθυνση, διαμορφώνοντάς την. Έτσι, ο Έρωτας πάει αντίθετα στην πορεία της «Κλεψύδρας» (μουσική Κωνσταντίνου Βήτα), μιας χρονογραμμής του ελληνικού πολιτισμού και της τέχνης, από τη Μινωική Κρήτη και τις Κυκλάδες (3500π.Χ.) έως σήμερα. Από την Κλεψύδρα, αξίζει κανείς να προσέξει τα γλυπτά του Παρθενώνα της κλασικής εποχής που αργά τοποθετούν πάνω τους τα κομμάτια τους, σαν μια σιωπηλή διαμαρτυρία για την επανένωση των γλυπτών του Παρθενώνα, καθώς πολλά εξ αυτών βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Η χρονογραμμή ολοκληρώνεται με τον καρπό του έρωτα και μια έγκυο γυναίκα, η οποία φέρει την ελπίδα για το μέλλον. Περπατάει προς το νερό, συνοδευόμενη από τη μοναδική φωνή της Μαρίας Κάλλας και μέσα σε αυτό σχηματίζεται ένας γαλαξίας. Ο γαλαξίας αποκτά σταδιακά τρισδιάστατη μορφή και στο τέλος, σχηματίζεται ο διπλός έλικας, γύρω από τον οποίο συγκεντρώνονται όλοι οι performers της τελετής για να θαυμάσουν ένα από τα κορυφαία επιτεύγματα της επιστήμης, την αποκωδικοποίησή του DNA.

Το δημιουργικό μέρος της τελετής κλείνει με το Αστέρι του Βοριά των Νίκου Γκάτσου και Μάνου Χατζηδάκι. Το νερό της λίμνης αδειάζει σε μερικά δευτερόλεπτα, τα τμήματα των γλυπτών αιωρούνται ξανά και κατευθυνόμενα προς το κέντρο της σκηνής σχηματίζουν ένα βουνό, στην κορυφή του οποίου φυτρώνει μία ελιά, σύμβολο ειρήνης και σύμβολο του μύθου κατά τον οποίο η θεά Αθηνά έριξε το δόρυ της στο βράχο της Ακρόπολης και φύτρωσε η ιερή ελιά.

Ακολουθεί η υποδοχή των αθλητών με την είσοδο της ελληνικής σημαίας πρώτης και στη συνέχεια όλες οι χώρες σε σειρά, βάσει του ελληνικού αλφαβήτου, και υπό τη μουσική επιμέλεια του DJ Tiesto. Η παρέλαση των αθλητών ολοκληρώνεται με την είσοδο της ελληνικής ομάδας. Περίπου 10.000 αθλητές είναι συγκεντρωμένοι στο κέντρο του σταδίου, ανάμεσά τους οι Kelly Holmes, Liu Xiang, Birgit Fischer, Michael Phelps, Carly Patterson, Usain Bolt, Πύρρος Δήμας και πολλοί ακόμα.

Τα φώτα του σταδίου σβήνουν και ακούγεται η φωνή της Bjork. Η Ισλανδή τραγουδίστρια τραγουδάει το Oceania και ακολουθούν η δορυφορική σύνδεση με τον διεθνή διαστημικό σταθμό και ένα αφιέρωμα στην αναβίωση των αγώνων, χάρη στους Πιέρ Ντε Κουμπερτέν και Δημήτριο Βικέλα. Ένας αθλητής του στίβου (και μετέπειτα λαϊκός τραγουδιστής) τρέχει γύρω από το στάδιο κόβοντας κορδέλες, με καθεμία από αυτές να αντιπροσωπεύει και μία σύγχρονη ολυμπιάδα. Μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Στοκχόλμης του 1912, ο αθλητής πέφτει στο έδαφος και το στάδιο παγώνει. Η πτώση αναφέρεται στο ξέσπασμα του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, κατά τη διάρκεια του οποίου δεν πραγματοποιήθηκαν οι αγώνες.

Στη συνέχεια, κάτω από την ιερή ελιά, εκφωνούν λόγους η πρόεδρος της ελληνικής οργανωτικής επιτροπής Αθήνα 2004, Γιάννα Αγγελοπούλου Δασκαλάκη και ο πρόεδρος της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής Ζακ Ρογκ. Ο Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Στεφανόπουλος κηρύσσει την έναρξη των αγώνων και το στάδιο υποδέχεται την ολυμπιακή σημαία, η οποία μετά τοποθετείται δίπλα στην ελληνική με την ανάκρουση του ολυμπιακού ύμνου. Μετά τους όρκους αθλητών, κριτών και προπονητών, μία σφαίρα από ομόκεντρους κύκλους με τα ονόματα πόλεων από όλο τον κόσμο και ιπτάμενους λαμπαδηδρόμους να κατευθύνονται προς αυτήν, αναπαριστούν το ταξίδι της φλόγας, η οποία για πρώτη φορά ταξίδεψε σε όλες τις ηπείρους.

Ο Νίκος Γκάλης μπαίνει στο στάδιο με την ολυμπιακή φλόγα. Μετά από μία σειρά επιφανών Ελλήνων ολυμπιονικών, η φλόγα καταλήγει στο χρυσό ολυμπιονίκη Νικόλαο Κακλαμανάκη, ο οποίος θα ανάψει το βωμό του σταδίου που έχει σχήμα δάδας και παράλληλα παραπέμπει σε φύλλο ελιάς. Η δάδα του σταδίου έχει ήδη «σκύψει» προς τον αθλητή, συμβολίζοντας έτσι την ανάγκη η τεχνολογία να υποκλίνεται στον άνθρωπο και όχι το αντίθετο. Με το άναμμα της φλόγας, ο βωμός επανέρχεται σε όρθια θέση και φωτίζει το στάδιο. Οι Ολυμπιακοί Αγώνες της Αθήνας είναι πλέον γεγονός.

Τι δε βλέπω;

Η τελετή έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας ήταν η πρώτη τελετή έναρξης αγώνων σε HD. Επίσης, η υπεύθυνη για τους φωτισμούς της τελετής Ελευθερία Ντεκώ, κέρδισε βραβείο Emmy το 2005 στην κατηγορία Outstanding Lighting Direction. Αν οι Έλληνες είναι περήφανοι για την τελετή έναρξης των αγώνων είναι γιατί ο καλλιτεχνικός διευθυντής Δημήτρης Παπαϊωάννου και η ομάδα του κατάφεραν μέσα σε περίπου 40 λεπτά (η διάρκεια του αμιγώς καλλιτεχνικού μέρους της τελετής) να συμπυκνώσει όλη την Ελλάδα, την Ιστορία και την κουλτούρα της, μα πάνω από όλα, αυτή η καλλιτεχνική δημιουργία να είναι μια ωδή στον άνθρωπο και την εξέλιξή του, από την αρχαιότητα στη σύγχρονη εποχή, από το μύθο στη λογική, από την αναζήτηση στον μακρόκοσμο σε αυτήν του μικρόκοσμου, από τη συμπαντική μας ασημαντότητα στη γενετική μας μοναδικότητα, από την κατάκτηση της θάλασσας στην κατάκτηση των κορυφών και από τον έρωτα στον πολιτισμό.

Ο Δημήτρης Παπαϊωάννου είναι καλλιτέχνης παγκοσμίου βεληνεκούς. Σκηνοθέτης, χορογράφος, εικαστικός, μαθητής του ζωγράφου Γιάννη Τσαρούχη και απόφοιτος της Σχολής Καλών Τεχνών της Αθήνας, ίδρυσε την Ομάδα Εδάφους, απέσπασε πολλά διεθνή βραβεία και σκηνοθέτησε πολλές παραστάσεις που ταξίδεψαν σε όλο τον κόσμο, όπως η Μήδεια, η Μήδεια 2, Still Life, The Great Tamer, Transverse Orientation, Requiem for the End of Love και πολλές ακόμα. Τα εισιτήρια για την τελετή ξεκινούσαν από 100 ευρώ κι έφταναν τα 950.

Μπορείτε να δείτε την τελετή έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας εδώ:



 

Βιβλιογραφία